भीमसेन-धृष्टद्युम्नयोर्वाक्यं
Bhīmasena and Dhṛṣṭadyumna’s Speeches on Kṣātra-Dharma
वराहकर्णनलिीकैर्विकर्ण श्षा भ्यवीवृषत् । तत्पश्चात् भीमसेनके प्रतापी पुत्र घटोत्कचने क्रोधमें भरकर वज्र एवं बिजलीके समान चमकनेवाले भयंकर बाणोंद्वारा अश्वत्थामाको क्षत-विक्षत कर दिया तथा उसके ऊपर क्षुगप्र, अर्धचन्द्र, नाराच, शिलीमुख, वराहकर्ण, नालीक और विकर्ण आदि अस्त्रोंकी चारों ओरसे वर्षा आरम्भ कर दी
varāhakarṇa-nālīkair vikarṇa-śarair abhyavarṣat | tatpaścāt bhīmasena-putraḥ pratāpī ghaṭotkacaḥ krodham āpūrya vajra-vidyut-sadṛśa-prabhair bhīṣaṇaiḥ śaraiḥ aśvatthāmānaṃ kṣata-vikṣataṃ cakāra | tasya ca upari kṣurapra-ardhacandra-nārāca-śilīmukha-varāhakarṇa-nālīka-vikarṇādibhir astrāṇāṃ sarvataḥ varṣaṃ prārabhata ||
सञ्जय उवाच—स वराहकर्णनालीकैर्विकर्णैश्च शरैस्तदा तमभ्यवर्षत्। ततः परं भीमसेनस्य प्रतापी पुत्रो घटोत्कचः क्रोधसमाविष्टो वज्रविद्युत्समप्रभैर्भीषणैर्बाणैरश्वत्थामानं क्षतविक्षतं चकार; ततश्च तस्योपरि सर्वतोऽस्त्रवर्षं प्रावर्तयत्—क्षुरप्रैर्धचन्द्रैर्नाराचैः शिलीमुखैर्वराहकर्णैर्नालीकैर्विकर्णैश्चान्यैश्च।
संजय उवाच
The verse underscores how krodha (wrath) fuels the spiral of destruction in war: even extraordinary valor and skill, when driven by anger, intensify suffering rather than clearly re-establishing dharma. It invites reflection on the ethical cost of vengeance and the momentum of violence once unleashed.
Sañjaya describes Ghaṭotkaca, Bhīma’s powerful son, attacking Aśvatthāmā with a dense, all-sided barrage of named arrows and weapon-forms—varāhakarṇa, nālīka, vikarṇa, kṣurapra, ardhacandra, nārāca, śilīmukha—wounding and mangling him amid a terrifying rain of missiles.