Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

भीमसेन-धृष्टद्युम्नयोर्वाक्यं

Bhīmasena and Dhṛṣṭadyumna’s Speeches on Kṣātra-Dharma

ततः क्रोधसमाविष्टो भैमसेनि: प्रतापवान्‌,वराहकर्णनलिीकैर्विकर्ण श्षा भ्यवीवृषत्‌ । तत्पश्चात्‌ भीमसेनके प्रतापी पुत्र घटोत्कचने क्रोधमें भरकर वज्र एवं बिजलीके समान चमकनेवाले भयंकर बाणोंद्वारा अश्वत्थामाको क्षत-विक्षत कर दिया तथा उसके ऊपर क्षुगप्र, अर्धचन्द्र, नाराच, शिलीमुख, वराहकर्ण, नालीक और विकर्ण आदि अस्त्रोंकी चारों ओरसे वर्षा आरम्भ कर दी

tataḥ krodha-samāviṣṭo bhaimaseniḥ pratāpavān varāha-karṇa-nālīkair vikarṇa-śalyābhyavṛṣat | tatpaścāt bhīmasenaḥ pratāpī putraḥ ghaṭotkacaś ca krodhaṁ bharitvā vajra-vidyut-sama-prabhair bhīṣaṇaiḥ śaraiḥ aśvatthāmānaṁ kṣata-vikṣataṁ cakāra, tasya ca upari kṣurapra-ardhacandra-nārāca-śilīmukha-varāha-karṇa-nālīka-vikarṇādibhiḥ sarvataḥ śara-varṣaṁ prārabhata ||

ततः क्रोधसमाविष्टो भैमसेनिः प्रतापवान्। वराहकर्णनालीकैर्विकर्णैश्चाभ्यवीवृषत्॥ ततः पश्चाद् भीमसेनः प्रतापी पुत्रेण घटोत्कचेन सह क्रोधसमाविष्टौ वज्राशनिसमप्रभैर्भीषणैः शरैः द्रौणिम् अश्वत्थामानं क्षतविक्षतं चकारतुः। क्षुरप्रैरर्धचन्द्रैर्नाराचैः सशिलीमुखैः वराहकर्णैर्नालीकैर्विकर्णैश्चान्यैश्च सर्वतः शस्त्रवृष्टिं प्रावर्तयताम्॥

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
क्रोधसमाविष्टःpossessed by anger
क्रोधसमाविष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोध-समाविष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
भैमसेनिःBhīmasena (son of Bhīma)
भैमसेनिः:
Karta
TypeNoun
Rootभैमसेनि
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतापवान्mighty, valorous
प्रतापवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतापवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
वराहकर्णनालीकैःwith boar-ear (barbed) nālīka arrows
वराहकर्णनालीकैः:
Karana
TypeNoun
Rootवराहकर्ण-नालीक
FormMasculine, Instrumental, Plural
विकर्णशरैःwith forked/variegated arrows
विकर्णशरैः:
Karana
TypeNoun
Rootविकर्ण-शर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अभ्यवीवृषत्rained upon, showered
अभ्यवीवृषत्:
TypeVerb
Rootवृष्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena
G
Ghaṭotkaca
A
Aśvatthāmā
A
arrows/missiles (śara)
K
kṣurapra
A
ardhacandra
N
nārāca
Ś
śilīmukha
V
varāhakarṇa
N
nālīka
V
vikarṇa

Educational Q&A

The verse highlights how anger (krodha) intensifies warfare and can eclipse self-restraint; even righteous warriors, when seized by rage, may pursue excessive harm, reminding readers that ethical clarity is hardest to maintain amid retaliation and battlefield pressure.

Sañjaya narrates that Bhīmasena, and then Bhīmasena together with his son Ghaṭotkaca, furiously attack Aśvatthāmā, wounding him and surrounding him with a dense, all-sided barrage of various specialized arrows and missiles.