Shloka 12
धृष्टद्युम्नस्य द्रोणाभिमुख्यं तथा सात्यकि-कर्ण-समागमः
Dhṛṣṭadyumna’s advance toward Droṇa and the Sātyaki–Karṇa confrontation
Devanagari script
कथं हि राजवंश्यस्त्वं कौरवेयो विशेषत: । क्षत्रधर्मादपक्रान्त: सुवृत्तश्नरितव्रत:,अन्यथा राजाके वंशज और विशेषत: कुरुकुलमें उत्पन्न होकर भी तुम क्षत्रिय-धर्मसे कैसे गिर जाते? तुम्हारा शील-स्वभाव तो बहुत उत्तम था और तुमने श्रेष्ठ व्रतोंका पालन भी किया था
Translation
कथं हि राजवंश्यस्त्वं कौरवेयो विशेषतः । क्षत्रधर्मादपक्रान्तः सुवृत्तश्च नरर्षभ ॥
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
राजवंश्यःof royal lineage
राजवंश्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootराजवंश्य
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
कौरवेयःborn in the Kuru line / a Kaurava-descendant
कौरवेयः:
Karta
TypeAdjective
Rootकौरवेय
FormMasculine, Nominative, Singular
विशेषतःespecially
विशेषतः:
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः
क्षत्रधर्मात्from kshatriya-duty
क्षत्रधर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
अपक्रान्तःhaving deviated/turned away
अपक्रान्तः:
Karta
TypeVerb
Rootअप-क्रम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
सुवृत्तःof very good conduct
सुवृत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-वृत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
नरितव्रतःone whose vows are not broken (reading uncertain)
नरितव्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootनरितव्रत
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भूरिश्रवा उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes