Previous Verse
Next Verse

Shloka 86

Adhyāya 141 — Night duels: Śaineya and Bhūriśravas; Droṇi and Ghaṭotkaca; Bhīma and Duryodhana

तमस्य विशिखेै: कर्णो व्यधमत्‌ कुज्जरं पुन:,कर्णने अपने बाणोंद्वारा उस हाथीके भी टुकड़े-टुकड़े कर दिये। तब पाण्डुनन्दन भीमने हाथीके कटे हुए अंगोंको ही कर्णपर फेंकना शुरू किया। रथोंके पहिये, घोड़ोंकी लाशें तथा और भी जो-जो वस्तुएँ वे धरतीपर पड़ी देखते, उन्हें उठाकर क्रोधपूर्वक कर्णपर फेंकते थे; परंतु वे जो-जो वस्तु फेंकते, उन सबको कर्ण अपने तीखे बाणोंसे काट डालता था

tamasya viśikhaiḥ karṇo vyadhamat kuñjaraṃ punaḥ |

सञ्जय उवाच—कर्णः शितैः शरैः पुनरेव तं गजं व्यधमत्, तं च खण्डशः कृत्वा न्यपातयत्। ततः पाण्डुनन्दनो भीमः तस्य गजस्य छिन्नान्यङ्गानि कर्णाय प्राक्षिपत्। यच्चान्यदपि भूतले पतितं ददर्श—रथचक्राणि, हयानां शवानी, अन्यानि च वस्तूनि—तानि सर्वाणि क्रोधेनादाय कर्णाय चिक्षेप; किन्तु यद्यदस्य क्षिप्तं, तत्सर्वं कर्णः तीक्ष्णैः शरैश्छित्त्वा व्यनाशयत्।

तमस्यin/under the darkness (of)
तमस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Genitive, Singular
विशिखैःwith arrows
विशिखैः:
Karana
TypeNoun
Rootविशिख
FormMasculine, Instrumental, Plural
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यधमत्pierced / struck
व्यधमत्:
Kriya
TypeVerb
Rootव्यध्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
कुञ्जरम्the elephant
कुञ्जरम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa
B
Bhīma
E
elephant (kuñjara)
A
arrows (viśikha)
C
chariot wheels
H
horses (carcasses)

Educational Q&A

The passage highlights kṣatriya-dharma in its starkest form: steadfastness and skill under extreme provocation. Bhīma’s rage-driven improvisation contrasts with Karṇa’s controlled martial precision, suggesting that in war, discipline and mastery can counter even overwhelming fury—while also reminding the reader of the tragic cost of violence.

In the midst of battle, Karṇa destroys an elephant with arrows. Bhīma, enraged, begins throwing the elephant’s severed parts and other battlefield debris (like chariot wheels and dead horses) at Karṇa. Karṇa repeatedly slices apart whatever is hurled at him with sharp arrows, displaying superior defensive skill.