Shloka 58
Śalya–Bhīma Gadāyuddham (मद्रराज-भीमसेन गदायुद्धम्)
Devanagari script
भ्रामितं पुनरुद्भ्रान्तमाधूतं पुनरुत्थितम् । चर्मनिस्त्रिंशयो राजन् निर्विशेषमदृश्यत,राजन्! उस समय नीचे घुमाने, ऊपर घुमाने, अगल-बगलमें चारों ओर घुमाने और फिर ऊपर उठानेकी क्रियाएँ इतनी तेजीसे हो रही थीं कि ढाल और तलवारमें कोई अन्तर ही नहीं दिखायी देता था
Translation
राजन्, तस्मिन् समये अधोभ्रामणम् ऊर्ध्वभ्रामणम् पार्श्वतोऽपि सर्वतो भ्रमणं पुनरुत्थापनं च अतिवेगेन प्रवृत्तम्; तेन चर्मनिस्त्रिंशयोः कश्चिद् भेदो नादृश्यत।
Word by Word
भ्रामितम्whirled/caused to revolve
भ्रामितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootभ्रामित (√भ्रम्)
FormNeuter, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
उद्भ्रान्तम्whirled up/spun upward
उद्भ्रान्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootउद्भ्रान्त (√भ्रम्)
FormNeuter, Nominative, Singular
आधूतम्shaken/brandished
आधूतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootआधूत (√धू)
FormNeuter, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
उत्थितम्raised up/arisen
उत्थितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्थित (√स्था)
FormNeuter, Nominative, Singular
चर्मshield (lit. leather)
चर्म:
TypeNoun
Rootचर्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
निस्त्रिंशयोःin/with the sword (and shield) (lit. in the two: shield and sword)
निस्त्रिंशयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिस्त्रिंश
FormMasculine, Locative, Dual
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
निर्विशेषम्without distinction/indistinguishable
निर्विशेषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिर्विशेष
FormNeuter, Accusative, Singular
अदृश्यतwas seen/appeared
अदृश्यत:
TypeVerb
Root√दृश्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Ātmanepada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes