Shloka 2
Śalya–Bhīma Gadāyuddham (मद्रराज-भीमसेन गदायुद्धम्)
Devanagari script
निर्दहन्तमनीकानि साक्षादग्निमिवोत्थितम् । दृष्टवा रुक्मरथं क्रुद्धं समकम्पन्त सृञज्जया:,सुवर्णमय रथवाले द्रोणको वहाँ प्रकट हुए साक्षात् अग्निदेवके समान क्रोधमें भरकर सम्पूर्ण सेनाओंको दग्ध करते देख समस्त सूंजयवीर काँप उठे
Transliteration
sañjaya uvāca | nirdahantam anīkāni sākṣād agnim ivotthitam | dṛṣṭvā rukma-rathaṃ kruddhaṃ samakampanta sṛñjayāḥ ||
Translation
निर्दहन्तमनीकानि साक्षादग्निमिवोत्थितम्। दृष्ट्वा रुक्मरथं क्रुद्धं समकम्पन्त सृञ्जयाः॥
Word by Word
निर्दहन्तम्burning, scorching
निर्दहन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootनिर्दह् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी/कर्तरि प्रयोग, पुं, द्वितीया, एकवचन
अनीकानिarmies, battle-formations
अनीकानि:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक
Formनपुं, द्वितीया, बहुवचन
साक्षात्directly, manifestly
साक्षात्:
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात्
अग्निम्fire (Agni)
अग्निम्:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उत्थितम्risen, arisen
उत्थितम्:
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formभूत कृदन्त (क्त), कर्मणि/भावे, पुं, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
रुक्मरथम्the golden-charioted one / one with a golden chariot
रुक्मरथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरुक्म-रथ
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
क्रुद्धम्angry, enraged
क्रुद्धम्:
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु)
Formभूत कृदन्त (क्त), पुं, द्वितीया, एकवचन
समकम्पन्तthey trembled
समकम्पन्त:
TypeVerb
Rootसम्-कम्प् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतन भूत), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
सृञ्जयाःthe Sṛñjayas (warriors of the Sṛñjaya clan)
सृञ्जयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसृञ्जय
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaA
AgniR
rukma-ratha (golden chariot)A
anīkāni (battle-formations)S
SṛñjayasVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes