Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

रात्रौ युद्धप्रवृत्तिः — Night Battle Begins; Duryodhana’s Protective Orders for Droṇa

Droṇa-parva 139

खं पूरयन्‌ महावेगान्‌ खगमान्‌ गृध्रवासस: । सुवर्णविकृतां श्षित्रान मुमोचाधिरथि: शरान्‌,अधिरथपुत्र कर्णने अन्तरिक्षको व्याप्त करते हुए महान्‌ वेगशाली, आकाशमें विचरनेवाले गृध्रके पंखोंसे युक्त और सुवर्णके बने हुए विचित्र बाण चलाये

sañjaya uvāca | khaṃ pūrayan mahāvegān khagamān gṛdhravāsaḥ | suvarṇavikṛtān citrān mumocādhirathiḥ śarān ||

सञ्जय उवाच—खं पूरयन् महावेगान् खगमान् गृध्रवाससः। सुवर्णविकृतान् चित्रान् मुमोचाधिरथिः शरान्॥

खम्the sky
खम्:
Karma
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
पूरयन्filling
पूरयन्:
Karta
TypeVerb
Rootपूर् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), कर्तरि, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महावेगान्very swift
महावेगान्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहावेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
खगमान्birds (sky-goers)
खगमान्:
Karma
TypeNoun
Rootखगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
गृध्रवाससःhaving vulture-feathers (as plumage)
गृध्रवाससः:
Karta
TypeAdjective
Rootगृध्रवासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सुवर्णविकृतान्fashioned of gold / gold-wrought
सुवर्णविकृतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुवर्णविकृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चित्रान्variegated, wondrous
चित्रान्:
Karma
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
मुमोचreleased, shot
मुमोच:
Karta
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, प्राचीन-परिपाट्या भूतार्थे), भूतकाल, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
अधिरथिःAdhirathi (Karna)
अधिरथिः:
Karta
TypeNoun
Rootअधिरथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शरान्arrows
शरान्:
Karma
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa (Adhiratha-putra/Adhirathi)
S
sky (kha)
G
golden arrows (suvarṇa-śara)
V
vulture-winged/feathered arrows (gṛdhra-vāsaḥ)

Educational Q&A

The verse highlights how dazzling skill and weaponry can magnify harm when unrestrained by dharma; it invites reflection on the ethical limits of power in war, where spectacle and speed do not equal righteousness.

Sañjaya describes Karṇa discharging extraordinary, gold-wrought arrows with vulture-like wings, so numerous and swift that they seem to fill and dominate the sky.