Shloka 24

भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति उपालम्भः

Bhīṣma’s Reproof to Duryodhana

Devanagari script

अभिदुद्राव वेगेन दुर्योधनमरिंदमम्‌ । उसने इन्द्रके वज़के समान कान्तिमान्‌ विशाल धनुषको खींचकर शत्रुदमन दुर्योधनपर बड़े वेगसे धावा किया ।। तमापतन्तमुद्वी क्षय कालसृष्टमिवान्तकम्‌

Transliteration

sañjaya uvāca | abhidudrāva vegena duryodhanam arindamam | tam āpatantam udvīkṣya kālasṛṣṭam ivāntakam ||

Translation

अभिदुद्राव वेगेन दुर्योधनमरिंदमम्। तमापतन्तमुद्वीक्ष्य कालसृष्टमिवान्तकम्, दुर्योधनः समपश्यत्।

Word by Word

• अभिदुद्राव: rushed towards / charged at
• अभिदुद्राव: Karta
• Type: Verb
• Root: अभि+द्रु (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), 3, singular

• वेगेन: with speed
• वेगेन: Karana
• Type: Noun
• Root: वेग
• Form: masculine, instrumental, singular

• दुर्योधनम्: Duryodhana
• दुर्योधनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दुर्योधन
• Form: masculine, accusative, singular

• अरिंदमम्: foe-subduing (enemy-tamer)
• अरिंदमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अरिंदम
• Form: masculine, accusative, singular

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: masculine, accusative, singular

• आपतन्तम्: falling upon / charging
• आपतन्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: आ+पत् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), masculine, accusative, singular

• उद्वीक्ष्य: having looked at / observing
• Type: Verb
• Root: उद्+ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वा (अव्ययभाव/ल्यप्), true

• कालसृष्टम्: created by Time (fate-sent)
• कालसृष्टम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: कालसृष्ट
• Form: masculine, accusative, singular

• इव: as if / like
• Type: Indeclinable
• Root: इव
• Form: true

• अन्तकम्: Death (the Ender)
• अन्तकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्तक
• Form: masculine, accusative, singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• Duryodhana
• Antaka (Death/Yama)
• Kāla (Time)