Shloka 42
Bhagadattā’s Deployment Against Ghaṭotkaca; Elephant-Corps Escalation
Devanagari script
य॑ य॑ हि धार्तराष्ट्राणां भीमो द्रक्ष्यति संयुगे । हनिष्यति रणे नित्यं सत्यमेतद् ब्रवीमि ते,“मैं तुमसे यह सत्य कहता हूँ कि भीमसेन धृतराष्ट्रके पुत्रोमेंसे जिस-जिसको युद्धमें (अपने सामने आया हुआ) देख लेंगे, उसे प्रतिदिनके संग्राममें अवश्य मार डालेंगे
Translation
यः यः हि धार्तराष्ट्राणां भीमो द्रक्ष्यति संयुगे, हनिष्यति रणे नित्यं—सत्यमेतद् ब्रवीमि ते।
Word by Word
यःwho(ever)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho(ever) (each one)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
धार्तराष्ट्राणाम्of the sons of Dhṛtarāṣṭra
धार्तराष्ट्राणाम्:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Plural
भीमःBhīma
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रक्ष्यतिwill see
द्रक्ष्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormFuture (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular
हनिष्यतिwill kill
हनिष्यति:
TypeVerb
Rootहन्
FormFuture (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रणेin combat
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
नित्यम्always/constantly
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Accusative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रवीमिI say
ब्रवीमि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormPresent (Laṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes