Shloka 8

Adhyāya 86: Irāvān’s Lineage, Cavalry Clash, and the Māyā-Duel Ending in Irāvān’s Fall

Devanagari script

तवापराधात्‌ सुमहान्‌ सपुत्रस्य विशाम्पते । पृथिव्या: प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धन:,प्रजानाथ! पुत्रसहित आपके अपराधसे ही यह भूमण्डलका घोर एवं महान्‌ संहार हो रहा है, जो यमलोककी वृद्धि करनेवाला है

Transliteration

tavāparādhāt sumahān saputrasya viśāmpate | pṛthivyāḥ prakṣayo ghoro yamarāṣṭravivardhanaḥ || prajānātha |

Translation

संजय उवाच—विशाम्पते प्रजानाथ! तवापराधात् सपुत्रस्य पृथिव्याः सुमहान् घोरो विनाशः प्रवर्तते, यमराष्ट्रविवर्धनः।

Word by Word

तवof you/your

अपराधात्from (your) offense; because of (your) fault

सुमहान्very great

सपुत्रस्यof (one) together with (his) son(s)

विशाम्पतेO lord of the people

पृथिव्याःof the earth

प्रक्षयःdestruction; ruin

घोरःterrible

यमराष्ट्रविवर्धनःincreasing Yama’s realm (the world of death)

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Dhṛtarāṣṭra

Yama

Pṛthivī (Earth)

Kaurava sons (implied by saputrasya)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes