Shloka 14
Adhyāya 86: Irāvān’s Lineage, Cavalry Clash, and the Māyā-Duel Ending in Irāvān’s Fall
विव्याध निशितैस्तूर्ण शरै: संनतपर्वभि: | तावेन॑ प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ,उन तीनों वीरोंका युद्ध अत्यन्त रोमांचकारी हुआ। इरावानने कुपित होकर देवताओंके समान रूपवान् दोनों भाई विन्द और अनुविन्दको झुकी हुई गाँठवाले तीखे बाणोंसे तुरंत घायल कर दिया। वे भी समरांगणमें विचित्र युद्ध करनेवाले थे। अतः उन्होंने भी इरावान्को बींध डाला
vivyādha niśitais tūrṇaṃ śaraiḥ saṃnata-parvabhiḥ | tāv enaṃ pratyavidhyetāṃ samare citra-yodhinau ||
सञ्जय उवाच—इरावान् निशितैस्तूर्णं शरैः संनतपर्वभिः । विन्दानुविन्दौ रूपवन्तौ देवतासमौ कुपितो विव्याध ॥ ततस्तौ चित्रयोधिनौ समरे प्रत्यविध्येताम्, इरावाणं च शरैर्विव्यधतुः ॥ तेषां वीराणां समाघातोऽतिरोमहर्षोऽभवत्, आघातस्य प्रत्याघातेन युद्धलयः प्रववृते ॥
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya battlefield ethic of immediate counter-action: injury is answered with a measured, skillful response. It underscores martial discipline and reciprocity in combat rather than moral approval of violence itself.
Irāvān rapidly wounds the two brothers Vind(a) and Anuvinda with sharp, bent-jointed arrows. Both brothers—renowned for their striking, varied fighting—then retaliate and pierce Irāvān in the ongoing battle.