Shloka 12
भीष्मपर्व — अध्याय ६६: तुमुलसंग्रामवर्णनम्
The Tumult of Battle Described
Devanagari script
पोथयन् रथवृन्दानि वाजिवृन्दानि चाभिभू: । कर्षयन् रथवृन्दानि बाहुवेगेन पाण्डव:
Transliteration
pothayan rathavṛndāni vājivṛndāni cābhibhūḥ | karṣayan rathavṛndāni bāhuvegena pāṇḍavaḥ ||
Translation
पोथयन् रथवृन्दानि वाजिवृन्दानि चाभिभूः । कर्षयन् रथवृन्दानि बाहुवेगेन पाण्डवः ॥
Word by Word
पोथयन्striking, battering
पोथयन्:
Karta
TypeVerb
Rootपोथय् (पोथ्)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन, कर्तरि, शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्तवत् (पोथयन् = पोथयन्/पोथयन्-)
रथवृन्दानिgroups of chariots
रथवृन्दानि:
Karma
TypeNoun
Rootरथवृन्द (रथ + वृन्द)
Formनपुंसक, द्वितीया, बहुवचन
वाजिवृन्दानिgroups of horses
वाजिवृन्दानि:
Karma
TypeNoun
Rootवाजिवृन्द (वाजि + वृन्द)
Formनपुंसक, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अभिभूःoverpowered, overcame
अभिभूः:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-भू
Formलुङ् (अोरिस्ट्), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन, कर्तरि
कर्षयन्dragging, drawing
कर्षयन्:
Karta
TypeVerb
Rootकृष्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन, कर्तरि, शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्तवत् (कर्षयन् = कर्षयन्/कर्षयन्-)
रथवृन्दानिgroups of chariots
रथवृन्दानि:
Karma
TypeNoun
Rootरथवृन्द (रथ + वृन्द)
Formनपुंसक, द्वितीया, बहुवचन
बाहुवेगेनby the force of (his) arms
बाहुवेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootबाहुवेग (बाहु + वेग)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पाण्डवःthe Pandava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
स
संजय (Sañjaya)प
पाण्डव (Pāṇḍava)र
रथवृन्द (companies of chariots)व
वाजिवृन्द (companies of horses)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes