Shloka 33
Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)
Devanagari script
ततः सांयमनि: क्रुद्धों दृष्टवा निहतमात्मजम् | अभिदुद्राव वेगेन पाज्चाल्यं युद्धदुर्मदम्,अपने पुत्रको मारा गया देख संयमनकुमार शलने कुपित होकर रणदुर्मद पांचालराजकुमार धृष्टद्युम्नपर बड़े वेगसे धावा किया
Transliteration
tataḥ sāṃyamaniḥ kruddho dṛṣṭvā nihatam ātmajam | abhidudrāva vegena pāñcālyaṃ yuddha-durmadam ||
Translation
ततः सांयमनिः क्रुद्धो दृष्ट्वा निहतमात्मजम् । अभिदुद्राव वेगेन पाञ्चाल्यं युद्धदुर्मदम् ॥
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya (ablatival adverb: 'from that/thereupon')
सांयमनिḥthe son of Saṃyamana (Saṃyamanī)
सांयमनिḥ:
Karta
TypeNoun
Rootसांयमनि (सांयमनिः)
FormMasculine, nominative singular
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (from √क्रुध्)
FormMasculine, nominative singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
FormAbsolutive (क्त्वा), indeclinable
निहतम्slain
निहतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिहत (from √हन् with नि-)
FormMasculine, accusative singular (agreeing with आत्मजम्)
आत्मजम्his son
आत्मजम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मज
FormMasculine, accusative singular
अभिदुद्रावrushed/ran towards
अभिदुद्राव:
TypeVerb
Root√द्रु (with अभि-)
FormPerfect (लिट्), 3rd person singular, parasmaipada
वेगेनwith speed, swiftly
वेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, instrumental singular
पाञ्चाल्यम्the Pāñcāla prince (Dhr̥ṣṭadyumna)
पाञ्चाल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, accusative singular
युद्ध-दुर्मदम्maddened by battle / arrogant in battle
युद्ध-दुर्मदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्मद (with युद्ध as qualifier)
FormMasculine, accusative singular (agreeing with पाञ्चाल्यम्)
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaS
Sāṃyamani (Saṃyamana-kumāra)D
DhṛṣṭadyumnaP
PāñcālaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes