Shloka 55
भीष्मधनंजयद्वैरथम्
Bhīṣma–Dhanaṃjaya Duel and the Opening Clash
Devanagari script
अदर्शयेतां बहुधा सूतसामर्थ्यलाघवातू | वे दोनों अपने सारथिकी शक्ति तथा शीघ्रकारिताके कारण नाना प्रकारके विचित्र मण्डल, आगे बढ़ने और पीछे हटने आदिके पैंतरे दिखाने लगे || ५४ ह ।। अन्तरं च प्रहारेषु तर्कयन्ती परस्परम्
Transliteration
sañjaya uvāca | adarśayetāṃ bahudhā sūtasāmarthya-lāghavāt | antaraṃ ca prahāreṣu tarkayantī parasparam |
Translation
सूतसामर्थ्यलाघवात् तौ बहुधा विचित्रमण्डलानि, अग्रतो गमनं प्रत्यागमनं चादीनि पैंतरे प्रदर्शयामासतुः। प्रहारेष्वन्तरं परस्परं तर्कयन्तौ, अवसरान्वेषिणौ समरे पर्यचरतम्॥
Word by Word
अदर्शयेताम्they two displayed/showed
अदर्शयेताम्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथम, द्विवचन
बहुधाin many ways
बहुधा:
TypeIndeclinable
Rootबहुधा
सूतcharioteer
सूत:
TypeNoun
Rootसूत
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (in compound-relation), एकवचन (stem used in compound)
सामर्थ्यability, skill
सामर्थ्य:
TypeNoun
Rootसामर्थ्य
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (in compound-relation), एकवचन (stem used in compound)
लाघवात्from/owing to quickness, lightness
लाघवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootलाघव
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
अन्तरम्an opening, interval
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
प्रहारेषुin/among blows, attacks
प्रहारेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रहार
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
तर्कयन्तीconsidering, calculating
तर्कयन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootतर्कय्
Formशतृ (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
परस्परम्mutually, with each other
परस्परम्:
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaS
sūta (charioteer)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes