Shloka 60

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

Devanagari script

भीष्मस्य पतितं केतु दृष्टवा तालं महात्मन: । महात्मा भीष्मके तालध्वजको पृथ्वीपर पड़ा देख पाण्डव हर्षसे उललसित हो प्रसन्नतापूर्वक शंख बजाने लगे ।। ५९ हूं ।। ततो दुर्योधन: क्रोधात्‌ स्‍्वमनीकमनोदयत्‌

Transliteration

bhīṣmasya patitaṁ ketuṁ dṛṣṭvā tālaṁ mahātmanaḥ | mahātmā bhīṣmake tāladhvajako pṛthvīpara paḍā dekha pāṇḍava harṣase ullasita ho prasannatāpūrvaka śaṅkha bajāne lage || 59 hūṁ || tato duryodhanaḥ krodhāt svam anīkam anodayat |

Translation

भीष्मस्य पतितं केतुं दृष्ट्वा तालं महात्मनः । पाण्डवाः संहृष्टा दध्मुः शङ्खान् मुदा युताः । ततो दुर्योधनः क्रोधात् स्वमनीकमनोदयत् ॥

Word by Word

भीष्मस्यof Bhīṣma

पतितम्fallen

केतुम्banner/standard

दृष्ट्वाhaving seen

तालम्palm-tree (emblem); here: the 'tāla' on the banner

महात्मनःof the great-souled (one)

ततःthen/thereupon

दुर्योधनःDuryodhana

क्रोधात्from anger / out of anger

स्वम्his own

अनीकम्army/host

अनुदयत्raised/roused/urged on

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Bhīṣma

Bhīṣma's banner/standard (ketu, dhvaja) with palmyra emblem (tāla)

Pāṇḍavas

Conch (śaṅkha)

Duryodhana

Army (anīka)

Earth/ground (pṛthvī)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes