Shloka 7
Kurukṣetra-sainyadarśana and Arjuna-viṣāda (धर्मक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः — अर्जुनविषाद)
Devanagari script
अट्टशूलप्रहरणे खड्गखेटकधारिणि । गोपेन्द्रस्यानुजे ज्येछ्ठे नन्दगोपकुलोद्धवे
Translation
अट्टशूलप्रहरणे खड्गखेटकधारिणि । गोपेन्द्रस्यानुजे ज्येष्ठे नन्दगोपकुलोद्धवे ॥ त्वं भयंकरं त्रिशूलं खड्गं च खेटकादीन्यायुधानि धारयसि। नन्दगोपकुलेऽवतीर्णत्वात् गोपेन्द्रस्य श्रीकृष्णस्य त्वं अनुजा; गुणप्रभावयोस्तु सर्वश्रेष्ठा।
Word by Word
अट्टशूलप्रहरणेin (the act/field of) striking with a raised trident
अट्टशूलप्रहरणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअट्टशूल-प्रहरण
FormNeuter, Locative, Singular
खड्गखेटकधारिणिin/with (you) who bear sword and shield
खड्गखेटकधारिणि:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootखड्ग-खेटक-धारिणी
FormFeminine, Locative, Singular
गोपेन्द्रस्यof the lord of cowherds (Krishna)
गोपेन्द्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootगोपेन्द्र
FormMasculine, Genitive, Singular
अनुजेin/with the younger sister
अनुजे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअनुजा
FormFeminine, Locative, Singular
ज्येष्ठेin/with the eldest/supreme (one)
ज्येष्ठे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ
FormFeminine, Locative, Singular
नन्दगोपकुलोद्धवेin/with (you) born in the family of Nandagopa
नन्दगोपकुलोद्धवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनन्दगोप-कुल-उद्भवा
FormFeminine, Locative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes