Shloka 19
तं शब्दं तुमुलं श्रुत्वा पाण्डवानां महारथा:,अताडयन् रणे भीष्मं सहिता: सर्वसृञज्जया: । समस्त सूंजय वीर एक साथ संगठित हो भयंकर शतघ्नी, परिघ, फरसे, मुद्गर, मुसल, प्रास, गोफन, स्वर्णमय पंखवाले बाण, शक्ति, तोमर, कम्पन, नाराच, वत्सदन््त और भुशुण्डी आदि अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा रणभूमिमें भीष्मको सब ओरसे पीड़ा देने लगे
sañjaya uvāca |
taṁ śabdaṁ tumulaṁ śrutvā pāṇḍavānāṁ mahārathāḥ |
atāḍayan raṇe bhīṣmaṁ sahitāḥ sarvasṛñjayāḥ ||
सञ्जय उवाच—पाण्डवानां तं तुमुलं शब्दं श्रुत्वा सर्वे सृञ्जय-महारथाः सहिता रणे भीष्मम् अभ्यपतन्। ते शतघ्नी-परिघ-फरस-मुद्गर-मुसल-प्रास-गोफनैः, स्वर्णपक्ष-बाणैः, शक्तिभिः तोमरैः कम्पनैः नाराचैः वत्सदन्तैः भुशुण्डीभिश्च सर्वतोऽभितोऽताडयन्, भीष्मं रणभूमौ पीडयामासुः।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the battlefield tension between personal reverence and martial duty: once a revered elder like Bhīṣma leads the opposing army, the warriors’ obligation to their side and to the rules of war compels a united assault, illustrating how kṣatriya-dharma can demand hard, impersonal action.
Sañjaya reports that, after hearing the Pāṇḍavas’ tremendous battle-roar, the Sṛñjaya great warriors collectively attack Bhīṣma in the fight, striking him from all directions as the battle intensifies around the Kuru commander.