Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

विधूय तान्‌ बाणगणान्‌ ये मुक्ता: पार्थिवोत्तमै: ४८ ।। पाण्डवानामदीनात्मा व्यगाहत वरूथिनीम्‌ । परंतु उदारचेता भीष्म उन श्रेष्ठ राजाओंके छोड़े हुए समस्त बाणसमूहोंका नाश करके पाण्डवोंकी विशाल सेनामें घुस गये ।। ४८ है ।। चक्रे शरविघातं च क्रीडन्निव पितामह:,वहाँ पितामह भीष्म खेल-सा करते हुए अपने बाणोंद्वारा पाण्डवसैनिकोंके अस्त्र- शस्त्रोंका विनाश करने लगे। परंतु शिखण्डीके स्त्रीत्वका स्मरण करके वे बारंबार मुसकराकर रह जाते थे; उसपर बाण नहीं चलाते थे

vidhūya tān bāṇagaṇān ye muktāḥ pārthivottamaiḥ | pāṇḍavānām adīnātma vyagāhat varūthinīm || cakre śaravighātaṃ ca krīḍann iva pitāmahaḥ |

विधूय तान् बाणगणान् ये मुक्ताः पार्थिवोत्तमैः । पाण्डवानामदीनात्मा व्यगाहत वरूथिनीम् ॥ चक्रे शरविघातं च क्रीडन्निव पितामहः ॥

विधूयhaving shaken off / having destroyed
विधूय:
Karma
TypeVerb
Rootवि-धू (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
बाण-गणान्groups/volleys of arrows
बाण-गणान्:
Karma
TypeNoun
Rootबाण + गण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
येwhich (those that)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
मुक्ताःreleased / shot
मुक्ताः:
Karta
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
पार्थिव-उत्तमैःby the best of kings
पार्थिव-उत्तमैः:
Karana
TypeNoun/Adjective
Rootपार्थिव + उत्तम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
अदीन-आत्माundaunted in spirit
अदीन-आत्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootअदीन + आत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यगाहत्entered / plunged into
व्यगाहत्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-गाह् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
वरूथिनीम्army / host
वरूथिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरूथिनी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
चक्रेdid / made
चक्रे:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
शर-विघातम्destruction/repulse by arrows
शर-विघातम्:
Karma
TypeNoun
Rootशर + विघात (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
क्रीडन्playing / sporting
क्रीडन्:
Karta
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
इवas if / like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
पितामहःthe grandsire (Bhishma)
पितामहः:
Karta
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma (Pitāmaha)
P
Pāṇḍavas
P
pārthivottamāḥ (foremost kings)
B
bāṇagaṇa (volleys of arrows)
V
varūthinī (battle-array/army)