Shloka 50

Devanagari script

प्रावर्तयत संग्रामे शोणितोदां महानदीम्‌ । मध्येन कुरुसैन्यानां पाण्डवानां च भारत

Transliteration

sañjaya uvāca |

prāvartayat saṅgrāme śoṇitodāṃ mahānadīm |

madhyena kuru-sainyānāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata ||

Translation

सञ्जय उवाच—संग्राममध्येऽर्जुनः शोणितोदां महतीं नदीं प्रावर्तयत्; सा कुरुसैन्यानां पाण्डवानां च मध्ये प्रवहन्ती, हे भारत।

Word by Word

• प्रावर्तयत्: set in motion / caused to flow
• प्रावर्तयत्: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र-√वृत् (वर्तयति)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, 3, singular

• संग्रामे: in battle
• संग्रामे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: संग्राम
• Form: masculine, locative, singular

• शोणित-उदाम्: having blood as water / blood-watered
• शोणित-उदाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: शोणितोद (शोणित + उद)
• Form: feminine, accusative, singular

• महानदीम्: a great river
• महानदीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: महानदी (महत् + नदी)
• Form: feminine, accusative, singular

• मध्येन: through the middle / in the midst
• मध्येन: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मध्य
• Form: neuter, instrumental, singular

• कुरु-सैन्यानाम्: of the Kuru armies
• कुरु-सैन्यानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कुरुसैन्य (कुरु + सैन्य)
• Form: neuter, genitive, plural

• पाण्डवानाम्: of the Pandavas
• पाण्डवानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: masculine, genitive, plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• भारत: O Bharata (descendant of Bharata)
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: masculine, vocative, singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Bhārata (Dhṛtarāṣṭra addressed)
• Kuru army
• Pāṇḍava army
• Arjuna (implied by context/tradition of the passage)
• battlefield (Kurukṣetra, implied)