Shloka 27
भीष्मस्य जलप्रार्थना — अर्जुनस्य पर्जन्यास्त्रप्रयोगः — दुर्योधनं प्रति सन्ध्युपदेशः
Bhīṣma’s request for water; Arjuna’s Parjanya-astra; counsel to Duryodhana on reconciliation
Devanagari script
(भगदत्तं तथा वीरं कृतवर्माणमाहवे ।) तथेतरान् महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिरजिद्दागै: । ताडयामास समरे सिंहवद् विननाद च,भगदत्त, वीरवर कृतवर्मा तथा अन्य महाथनुर्धर वीरोंको उन्होंने तीन-तीन सीधे जानेवाले सायकोंद्वारा समरभूमिमें मारा और सिंहके समान गर्जना की
Translation
ततः स भगदत्तं च वीरं कृतवर्माणमाहवे । अन्यांश्च महेष्वासान् त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः । ताडयामास समरे सिंहवद्विननाद च ॥
Word by Word
भगदत्तम्Bhagadatta
भगदत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootभगदत्त
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
वीरम्the hero/brave one
वीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Singular
कृतवर्माणम्Kritavarman
कृतवर्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृतवर्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इतरान्the others
इतरान्:
Karma
TypeAdjective
Rootइतर
FormMasculine, Accusative, Plural
महेष्वासान्great bowmen
महेष्वासान्:
Karma
TypeNoun
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Accusative, Plural
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
त्रिभिःwith three (each)
त्रिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अजिह्वगैःstraight-flying arrows (lit. 'not-tongued-goers')
अजिह्वगैः:
Karana
TypeNoun
Rootअजिह्वग
FormMasculine, Instrumental, Plural
ताडयामासstruck/beat
ताडयामास:
TypeVerb
Rootतड्
FormPeriphrastic Perfect (लिट्), Third, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
सिंहवत्like a lion
सिंहवत्:
TypeIndeclinable
Rootसिंहवत्
विननादroared
विननाद:
TypeVerb
Rootनद्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes