Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)

तैः प्रविष्टेर्महावेगैर्गरुत्मद्धिरिवाहवे । (शुशुभे स महातेजा: शकुनि: सुबलात्मज: । तैरश्वैः सुमहावेगैर्मरुद्धिरिव वासव: ।।) गरुड़के समान अत्यन्त वेगशाली वे अश्व रणभूमिमें यथास्थान पहुँच गये। जैसे मरुदगणोंसे महातेजस्वी इन्द्रकी शोभा होती है, उसी प्रकार उन अत्यन्त वेगशाली अअभ्रोंके द्वारा अत्यन्त तेजस्वी सुबलपुत्र शकुनि सुशोभित होने लगा

sañjaya uvāca | taiḥ praviṣṭair mahāvegair garutmaddhir ivāhave | śuśubhe sa mahātejāḥ śakuniḥ subalātmajaḥ | tair aśvaiḥ sumahāvegair maruddhir iva vāsavaḥ ||

सञ्जय उवाच—तैः प्रविष्टैर्महावेगैर्गरुत्मद्भिरिवाहवे, शुशुभे स महातेजाः शकुनिः सुबलात्मजः। तैरश्वैः सुमहावेगैर्मरुद्भिरिव वासवः।

तैःby those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
प्रविष्टैःhaving entered
प्रविष्टैः:
Karana
TypeAdjective
Rootप्र-विश्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
महावेगैःwith great speed
महावेगैः:
Karana
TypeAdjective
Rootमहावेग
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
गरुत्मद्भिःby Garuḍas / by Garuḍa-like ones
गरुत्मद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootगरुत्मत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular
शुशुभेshone, was splendid
शुशुभे:
TypeVerb
Rootशुभ्
FormPerfect, 3rd, Singular, Ātmanepada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
शकुनिःŚakuni
शकुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
सुबलात्मजःson of Subala
सुबलात्मजः:
Karta
TypeNoun
Rootसुबल-आत्मज
FormMasculine, Nominative, Singular
तैःby those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अश्वैःby horses
अश्वैः:
Karana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुमहावेगैःwith very great speed
सुमहावेगैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसुमहावेग
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
मरुद्भिःby the Maruts
मरुद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootमरुत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वासवःVāsava (Indra)
वासवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासव
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
S
Shakuni
S
Subala
G
Garuḍa
I
Indra (Vāsava)
M
Maruts
H
horses
B
battlefield (āhava)

Educational Q&A

The verse uses divine comparisons (Garuḍa, Indra with the Maruts) to depict martial brilliance, while the broader Mahābhārata context reminds the reader that splendor and strength are ethically neutral: impressive appearance can serve either dharma or adharma, so judgment must rest on intention and conduct, not mere power.

Sanjaya describes Śakuni arriving/advancing in the battle with extremely swift horses. Their speed and the visual effect make Śakuni appear resplendent, likened first to Garuḍa’s rush in combat and then to Indra accompanied by the Maruts.