Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Adhyāya 107 — बहुयुद्धप्रकरणम्

Multiple Defensive Engagements to Protect Bhīṣma

उस अत्यन्त दुर्जय मृत्युस्वरूपा शक्तिको सहसा आती देख महायशस्वी सात्यकिने अपनी फुर्तीके कारण उसको असफल कर दिया

tām atyanta-durjayāṁ mṛtyu-svarūpāṁ śaktiṁ sahasā āpatantīm dṛṣṭvā mahāyaśasvī sātyakiḥ sva-lāghavena tām niṣphalāṁ cakāra

तामत्यन्तदुर्जयां शक्तिं मृत्युरूपामिवागतम् । सहसाभ्यापतन्तीं तु सात्यकिः कीर्तिवर्धनः ।। क्षिप्रत्वात् प्रत्यवारयत् तां व्यर्थां चकार वीर्यवान् ॥

ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
अत्यन्त-दुर्जयाम्extremely hard to conquer
अत्यन्त-दुर्जयाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअत्यन्तदुर्जया
FormFeminine, Accusative, Singular
मृत्यु-स्वरूपाम्having the form of Death
मृत्यु-स्वरूपाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमृत्युस्वरूपा
FormFeminine, Accusative, Singular
शक्तिम्spear/weapon (shakti)
शक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
सहसाsuddenly
सहसा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसहसा
आतीम्coming/approaching
आतीम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ + इ (आयाति)
Formशतृ (present active participle), Feminine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
महायशस्वीhighly renowned
महायशस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootमहायशस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सात्यकिःSatyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular
स्व-फुर्त्याby his own quickness/agility
स्व-फुर्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootस्वफूर्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
ताम्that (weapon)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
निष्फलाम्fruitless/ineffective
निष्फलाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिष्फला
FormFeminine, Accusative, Singular
अकरोत्made/did
अकरोत्:
Kriya
TypeVerb
Rootकृ
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Sātyaki
Ś
śakti (spear/javelin weapon)

Educational Q&A

Even when danger appears unavoidable, disciplined skill, alertness, and swift right action can neutralize harm. The verse highlights human effort (puruṣakāra) operating within the harsh inevitabilities of war.

A deadly spear (śakti), described as death-like and nearly unconquerable, suddenly comes toward Sātyaki. He reacts with exceptional agility and makes the attack fail.