Shloka 47

भीष्मवधोपाय-प्रश्नः (Inquiry into the means to overcome Bhīṣma) | Chapter 103

Devanagari script

त्वरमाण: सुसंरब्धो हयांस्तेषां महात्मनाम्‌ । जघान राक्षस: क्रुद्ध: सारथींश्व महाबल:

Transliteration

tvaramāṇaḥ susaṃrabdho hayāṃs teṣāṃ mahātmanām | jaghāna rākṣasaḥ kruddhaḥ sārathīṃś ca mahābalaḥ ||

Translation

त्वरमाणः सुसंरब्धो हयांस्तेषां महात्मनाम् । जघान राक्षसः क्रुद्धः सारथींश्च महाबलः ॥

Word by Word

• त्वरमाणः: hastening
• त्वरमाणः: Karta
• Type: Adjective
• Root: त्वर् (धातु) → त्वरमाण (शतृ-प्रत्यय)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सुसंरब्धः: highly enraged/agitated
• सुसंरब्धः: Karta
• Type: Adjective
• Root: संरब्ध (कृदन्त/विशेषण) (सु-उपसर्गयुक्त)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हयान्: horses
• हयान्: Karma
• Type: Noun
• Root: हय
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• तेषाम्: of those
• तेषाम्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Plural

• महात्मनाम्: of the great-souled (heroes)
• महात्मनाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महात्मन्
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• जघान: struck/killed
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular

• राक्षसः: the demon (Rakshasa)
• राक्षसः: Karta
• Type: Noun
• Root: राक्षस
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Karta
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध (कृदन्त/विशेषण)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सारथीन्: charioteers
• सारथीन्: Karma
• Type: Noun
• Root: सारथि
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• महाबलः: mighty/very strong
• महाबलः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाबल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Rākṣasa
• mahātmānaḥ (noble warriors)
• hayāḥ (horses)
• sārathayaḥ (charioteers)