Shloka 11
Bhārata-varṣa-varṇana
Description of Bhārata: Mountains, Rivers, and Janapadas
वरार्हा युधि जायन्ते क्षत्रिया: शूरसत्तमा: । त्रेतायां क्षत्रिया राजन् सर्वे वै चक्रवर्तिन:,राजन! इसी प्रकार त्रेतायुगमें समस्त भूमण्डलके क्षत्रिय अत्यन्त उत्साही, महान् मनस्वी, धर्मात्मा, सत्यवादी, प्रियदर्शन, सुन्दर शरीरधारी, महापराक्रमी, धनुर्धर, वर पानेके योग्य, युद्धमें शूरशिरोमणि तथा मानवोंकी रक्षा करनेवाले होते हैं
sañjaya uvāca | varārhā yudhi jāyante kṣatriyāḥ śūrasattamāḥ | tretāyāṃ kṣatriyā rājan sarve vai cakravartinaḥ |
सञ्जय उवाच—राजन्, त्रेतायां युधि जायन्ते क्षत्रियाः शूरसत्तमाः वरार्हाः। त्रेतायुगें च सर्वे क्षत्रिया एव चक्रवर्तिनो बभूवुः।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse links true kṣatriya excellence with worthiness for honor and responsibility: the highest warriors are those fit to receive boons and to uphold order. By invoking the Tretā age of cakravartins, it contrasts an idealized past of righteous, capable rulers with the present decline, implying that power should be guided by dharma.
Sañjaya, reporting to King Dhṛtarāṣṭra, describes the qualities and stature of kṣatriyas across ages. He praises the archetype of heroic warriors and notes that in the Tretā-yuga kṣatriyas were universal sovereigns, setting a moral-historical frame for the impending Kurukṣetra war.