अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
ते तु खिन्ना विवादेन ऋषयस्तत्त्वदर्शिन:
te tu khinnā vivādena ṛṣayas tattvadarśinaḥ | bharatanandana! te tattvadarśī ṛṣayaḥ yadā asmin vivāde bahu khinnā abhavan, tadā indreṇa saha mantrayitvā etasmin viṣaye rājānam uparicaraṃ vasuṃ papracchuḥ— “mahāmati! vayaṃ dharmaviṣaye saṃśaye patitāḥ smaḥ; bhavān asmān satyaṃ vaktuṃ arhati.”
ते तु खिन्ना विवादेन ऋषयस्तत्त्वदर्शिनः शक्रेण सह मन्त्रयित्वा वसुमुपरिचरं नृपतिं पप्रच्छुः—“महामते, वयं धर्मविषये संशयमापन्नाः; सत्यं नः ब्रूहि।”
वैशम्पायन उवाच
When even learned sages become entangled in disagreement about dharma, they seek clarification through counsel and by approaching a trusted authority. The verse highlights humility in ethical inquiry and the importance of truthful guidance.
A group of truth-seeing sages, exhausted by a dispute, consult Indra and then question King Uparicara Vasu to resolve their uncertainty about what dharma requires in the matter under debate.