Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Āśvamedha-dīkṣā-nirdeśaḥ — Scheduling the Initiation and Assigning Protection for the Horse

वैशम्पायन उवाच इत्युक्त: स तु धर्मात्मा कुरुराजो युधिष्ठिर: । अश्वमेधस्य कौरव्य चकाराहरणे मतिम्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--कुरुनन्दन! व्यासजीके ऐसा कहनेपर धर्मात्मा कुरुराज युधिष्ठिरने अश्वमेधयज्ञ आरम्भ करनेका विचार किया

vaiśampāyana uvāca | ity uktaḥ sa tu dharmātmā kururājo yudhiṣṭhiraḥ | aśvamedhasya kauravya cakārāharaṇe matim |

वैशम्पायन उवाच । इत्युक्तः स तु धर्मात्मा कुरुराजो युधिष्ठिरः । अश्वमेधस्य कौरव्य चकाराहरणे मतिम् ॥

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुरुराजःking of the Kurus
कुरुराजः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरुराज
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वमेधस्यof the Aśvamedha (horse-sacrifice)
अश्वमेधस्य:
TypeNoun
Rootअश्वमेध
FormMasculine, Genitive, Singular
कौरव्यO descendant of Kuru
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Vocative, Singular
चकारmade / formed
चकार:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
आहरणेin bringing (it) / in the act of fetching
आहरणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहरण
FormNeuter, Locative, Singular
मतिम्intention / resolve
मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuru dynasty
A
Aśvamedha (horse sacrifice)

Educational Q&A

Even after catastrophic conflict, a ruler grounded in dharma seeks legitimacy and social restoration through sanctioned, ethical means—here, by resolving to perform a major Vedic rite rather than pursuing further violence or personal gain.

After hearing prior counsel (contextually, guidance from elders such as Vyāsa), Yudhiṣṭhira forms the intention to commence the Aśvamedha and begins directing his mind toward procuring and arranging what the sacrifice requires.