Shloka 7

उत्तड़्क उवाच (नमो नमस्ते सर्वात्मन्‌ नारायण परात्पर । परमात्मन्‌ पद्मनाभ पुण्डरीकाक्ष माधव ।।

uttaṅka uvāca |

viśvakarman namas te 'stu viśvātman viśvasambhava |

padabhyāṁ te pṛthivī vyāptā śirasā cāvṛtaṁ nabhaḥ ||

उत्तङ्क उवाच— नमो नमस्ते सर्वात्मन् नारायण परात्पर । परमात्मन् पद्मनाभ पुण्डरीकाक्ष माधव ॥ हिरण्यगर्भरूपाय संसारोत्तारणाय च । पुरुषाय पुराणाय चान्तर्यामाय ते नमः ॥ अविद्यातिमिरादित्यं भवव्याधिमहौषधिम् । संसारार्णवपारं त्वां प्रणमामि गतिर्भव ॥ सर्ववेदैकवेद्याय सर्वदेवमयाय च । वासुदेवाय नित्याय नमो भक्तप्रियाय ते ॥ दयया दुःखमोहान्मां समुद्धर्तुमिहार्हसि । कर्मभिर्बहुभिः पापैर्बद्धं पाहि जनार्दन ॥ विश्वकर्मन् नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन् विश्वसम्भव । पदभ्यां ते पृथिवी व्याप्ता शिरसा चावृतं नभः ॥

विश्वकर्मन्O Viśvakarman (all-maker)
विश्वकर्मन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तेto you / your
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative/Genitive, Singular
अस्तुlet it be
अस्तु:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormImperative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
विश्वात्मन्O soul of the universe
विश्वात्मन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविश्वात्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
विश्वसम्भवO source/origin of the universe
विश्वसम्भव:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविश्वसम्भव
FormMasculine, Vocative, Singular
पदभ्याम्by (your) two feet
पदभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपद
FormNeuter, Instrumental, Dual
तेof you / your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
व्याप्ताpervaded
व्याप्ता:
Karta
TypeVerb
Rootव्याप्
FormFeminine, Nominative, Singular, Past passive participle (kta)
शिरसाby (your) head
शिरसा:
Karana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आवृतम्covered, encompassed
आवृतम्:
Karta
TypeVerb
Rootआ-वृ
FormNeuter, Nominative, Singular, Past passive participle (kta)
नभःthe sky
नभः:
Karma
TypeNoun
Rootनभस्
FormNeuter, Nominative, Singular

उत्तड़्क उवाच

U
Uttaṅka
V
Viśvakarman
P
Pṛthivī (Earth)
N
Nabhas (Sky)

Educational Q&A

The verse teaches a vision of the divine as both transcendent and all-pervading: the creator is not separate from the cosmos but encompasses it—earth and sky are described as contained within the divine body, encouraging reverence and humility.

In Aśvamedhika Parva, Uttaṅka offers a hymn of praise. Here he addresses the deity as Viśvakarman, acknowledging the deity as the universe’s source and describing a cosmic, all-encompassing form.