Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

जनक–ब्राह्मणसंवादः

Viṣaya, Mamatva, and Self-Mastery

ततो मे कश्मलस्यान्ते मति: पुनरुपस्थिता,फिर विचारके द्वारा उस मोहका नाश होनेपर मैं इस नतीजेपर पहुँचा हूँ कि कहीं भी मेरा राज्य नहीं है अथवा सर्वत्र मेरा ही राज्य है। एक दृष्टिसे यह शरीर भी मेरा नहीं है और दूसरी दृष्टिसे यह सारी पृथ्वी ही मेरी है

tato me kaśmalasyānte matiḥ punar upasthitā | vicārakeṇa mohakṣaye ’haṃ niścayam agaccham—kvacid api mama rājyaṃ nāsti athavā sarvatraiva mama rājyaṃ | ekadṛṣṭyā idaṃ śarīram api mama na, aparadṛṣṭyā iyaṃ sarvā pṛthivī mamaiva ||

ततो मे कश्मलस्यान्ते मति: पुनरुपस्थिता। विचारयतः मोहस्य नाशेऽहं निश्चयं गतः—न क्वचिद् मे राज्यं, अथवा सर्वत्रैव मे राज्यं। एकस्मिन् पक्षेऽयं देहोऽपि न मम; अपरस्मिन् पक्षे सर्वैव पृथिवी ममैव।

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
मेof me / my
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
कश्मलस्यof delusion/confusion
कश्मलस्य:
Apadana
TypeNoun
Rootकश्मल
FormNeuter, Genitive, Singular
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्त
FormMasculine, Locative, Singular
मतिःunderstanding, thought
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
उपस्थिताhas arisen/returned; has come near
उपस्थिता:
TypeVerb
Rootउप-स्था
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular

जनक उवाच

J
Janaka
P
pṛthivī (earth)