Shloka 27
अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
Devanagari script
सुसमाहितचेतास्तु स ततो$चिन्तयत् प्रभु: । स विचिन्त्य चिरं कालमलर्को द्विजसत्तम
Transliteration
susamāhitacetāstu sa tato 'cintayat prabhuḥ | sa vicintya ciraṃ kālam alarko dvijasattamaḥ ||
Translation
सुसमाहितचेतास्तु स ततोऽचिन्तयत् प्रभुः। स विचिन्त्य चिरं कालमलर्को द्विजसत्तमः॥
Word by Word
सुसमाहितचेताःhaving a well-composed mind
सुसमाहितचेताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसमाहितचेतस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अचिन्तयत्thought/pondered
अचिन्तयत्:
TypeVerb
Rootचिन्त्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विचिन्त्यhaving reflected
विचिन्त्य:
TypeVerb
Rootवि + चिन्त्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
चिरम्for a long time
चिरम्:
TypeIndeclinable
Rootचिर
कालम्time/period
कालम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Accusative, Singular
अलर्कःAlarka (proper name)
अलर्कः:
Karta
TypeNoun
Rootअलर्क
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विजसत्तमःbest of the twice-born (excellent Brahmin)
द्विजसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विजसत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Characters & Entities
A
AlarkaB
Brāhmaṇa (speaker)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes