Shloka 15
Devanagari script
यो मां प्रयतते नित्यं वेदैवेदान्तसाधनै: । स्थावरेष्विव भूतात्मा तस्य प्रादुर्भवाम्यहम्,जो वेद और वेदान्तके स्वाध्यायरूप साधनोंके द्वारा मुझे मिटा देनेका सदा प्रयास करता है, उसके मनमें मैं स्थावर प्राणियोंमें जीवात्माकी भाँति प्रकट होता हूँ
Translation
वायुरुवाच—यो मां प्रयतते नित्यं वेदैर्वेदान्तसाधनैः, तस्याहं प्रादुर्भवामि—यथा स्थावरेषु भूतात्मा।
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
प्रयततेstrives/endeavours
प्रयतते:
Kriya
TypeVerb
Rootयत् (प्र + यत्)
FormPresent, 3rd, Singular, Ātmanepada
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
वेदैःby the Vedas
वेदैः:
Karana
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Instrumental, Plural
वेदान्त-साधनैःby means of Vedānta-practices/means
वेदान्त-साधनैः:
Karana
TypeNoun
Rootवेदान्तसाधन
FormNeuter, Instrumental, Plural
स्थावरेषुin immobile beings
स्थावरेषु:
Adhikarana
TypeNoun/Adjective
Rootस्थावर
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
इवas/like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
भूतात्माthe indwelling self of beings
भूतात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootभूतात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यfor him/of him
तस्य:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
प्रादुर्भवामिI manifest/appear
प्रादुर्भवामि:
Kriya
TypeVerb
Rootभू (प्रादुर् + भू)
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes