Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira

वैशम्पायन उवाच तच्छुत्वा कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि ते । रुरुदु: सर्वशो राजन्‌ समेता: कुरुजाजला:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! कुरुराजकी ये करुणाभरी बातें सुनकर वहाँ एकत्र हुए कुरुजांगलदेशके सब लोग दुपट्टों और हाथोंसे अपना-अपना मुँह ढँककर रोने लगे। अपनी संतानको विदा करते समय दुःखसे कातर हुए पिता-माताकी भाँति वे दो घड़ीतक शोकसे संतप्त होकर रोते रहे

vaiśampāyana uvāca

tac chrutvā kururājasya vākyāni karuṇāni te |

ruruduḥ sarvaśo rājan sametāḥ kurujāṅgalāḥ ||

वैशम्पायन उवाच—तच्छ्रुत्वा कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि ते । रुरुदुः सर्वशो राजन् समेता कुरुजाङ्गलाः ॥

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्that (speech/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
FormAbsolutive (Gerund), Active
कुरुराजस्यof the Kuru-king
कुरुराजस्य:
TypeNoun
Rootकुरुराज
FormMasculine, Genitive, Singular
वाक्यानिwords, statements
वाक्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Plural
करुणानिpitiful, compassionate
करुणानि:
TypeAdjective
Rootकरुण
FormNeuter, Accusative, Plural
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
रुरुदुःwept, cried
रुरुदुः:
TypeVerb
Rootरुद्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Plural, Parasmaipada
सर्वशःon all sides; altogether
सर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस्
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
समेताःassembled, gathered
समेताः:
TypeAdjective
Rootसमेत
FormPast passive participle (PPP), Masculine, Nominative, Plural
कुरुजाङ्गलाःthe people of Kuru-jāṅgala (region)
कुरुजाङ्गलाः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरुजाङ्गल
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
K
Kuru king (Kururāja)
K
Kuru-Jāṅgala (Kurujāṅgala) people/region