Shloka 15
अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira
Devanagari script
न जात्वस्य च वंशस्य राज्ञां कश्चित् कदाचन । राजा55सीद् यः प्रजापाल: प्रजानामप्रियो5भवत्,“इस राजवंशमें कभी कोई भी ऐसा राजा नहीं हुआ, जो प्रजापालन करते समय समस्त प्रजाओंको प्रिय न रहा हो
Transliteration
na jātvasya ca vaṃśasya rājñāṃ kaścit kadācana | rājāsīd yaḥ prajā-pālaḥ prajānām apriyo 'bhavat ||
Translation
न जात्वस्य च वंशस्य राज्ञां कश्चित्कदाचन । राजा आसीद्यः प्रजापालः प्रजानामप्रियोऽभवत् ॥
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जातुever, at any time
जातु:
TypeIndeclinable
Rootजातु
अस्यof this
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वंशस्यof the lineage/dynasty
वंशस्य:
TypeNoun
Rootवंश
Formmasculine, genitive, singular
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, genitive, plural
कश्चित्anyone, some (king)
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित्
Formmasculine, nominative, singular
कदाचनever, at any time
कदाचन:
TypeIndeclinable
Rootकदाचन
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, nominative, singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
Formimperfect (laṅ), 3rd, singular, parasmaipada
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine, nominative, singular
प्रजापालःprotector of subjects
प्रजापालः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापाल
Formmasculine, nominative, singular
प्रजानाम्of the subjects/people
प्रजानाम्:
TypeNoun
Rootप्रजा
Formfeminine, genitive, plural
अप्रियःunpleasant, not dear
अप्रियः:
TypeAdjective
Rootअप्रिय
Formmasculine, nominative, singular
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
Formimperfect (laṅ), 3rd, singular, parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaT
the royal lineage (vaṃśa)K
kings (rājānaḥ)S
subjects/people (prajāḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes