Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

अश्रमवासिनां विषादः — Lament in Hastināpura after the Elders’ Forest Withdrawal

“सदा मंगलमय वचन बोलनेवाली श्रीकृष्णकी बहन भाविनी सुभद्रा सर्वदा अपने पुत्र अभिमन्युके वधसे संतप्त हो निरन्तर शोकमें ही डूबी रहती है ।। इयं च भूरिश्रवसो भार्या परमसम्मता । भर्तृव्यसनशोकार्ता भृशं॑ शोचति भाविनी,'ये भूरिश्रवाकी परम प्यारी पत्नी बैठी है, जो पतिकी मृत्युके शोकसे व्याकुल हो अत्यन्त दुःखमें मग्न रहती है। इसके बुद्धिमान्‌ श्वशुर कुरुश्रेष्ठ बाह्लिक भी मारे गये हैं। भूरिश्रवाके पिता सोमदत्त भी अपने पिताके साथ ही उस महासमरमें वीरगतिको प्राप्त हुए थे

vaiśampāyana uvāca | sadā maṅgalamayaṃ vacanaṃ bolanēvālī śrīkṛṣṇasya bhaginī bhāvinī subhadrā sarvadā sva-putra-abhimanyor vadha-santaptā nirantaraṃ śoke eva dūbī tiṣṭhati || iyaṃ ca bhūriśravaso bhāryā paramasammatā | bhartṛ-vyasana-śokārtā bhṛśaṃ śocati bhāvinī | ye bhūriśravāyāḥ paramapriyā patnī upaviṣṭā, yā pati-mṛtyu-śokena vyākulā atyanta-duḥkhe magnaṃ tiṣṭhati | asyā budhimān śvaśuraḥ kuruśreṣṭhaḥ bāhlikaś ca hataḥ | bhūriśravasaḥ pitā somadattaḥ api sva-pitrā saha tasmin mahāsamare vīragatiṃ prāptaḥ |

वैशम्पायन उवाच—श्रीकृष्णस्य भगिन्याः शुभभाषिण्याः सौम्यस्वभावायाः सुभद्रायाः पुत्राभिमन्युवधेन सदा दग्धहृदया निरन्तरं शोकसागरे निमग्ना वर्तते। इयं च भूरिश्रवसो भार्या परमसम्मता, भर्तृव्यसनशोकार्ता भृशं शोचति। अस्याः श्वशुरो धीमान् कुरुश्रेष्ठो बाह्लिकश्च निहतः; भूरिश्रवसः पिता सोमदत्तोऽपि स्वपित्रा सह तस्मिन् महारणे वीरगतिं प्राप्तवान्।

इयम्this (woman)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भूरिश्रवसःof Bhūriśravas
भूरिश्रवसः:
TypeNoun
Rootभूरिश्रवस्
FormMasculine, Genitive, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
परमसम्मताhighly esteemed/dear
परमसम्मता:
TypeAdjective
Rootपरमसम्मत
FormFeminine, Nominative, Singular
भर्तृव्यसनशोकार्ताafflicted by grief due to her husband's calamity/death
भर्तृव्यसनशोकार्ता:
TypeAdjective
Rootभर्तृ-व्यसन-शोक-आर्त
FormFeminine, Nominative, Singular
भृशम्exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
शोचतिgrieves
शोचति:
TypeVerb
Rootशुच्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
भाविनीBhāvinī (proper name)
भाविनी:
Karta
TypeNoun
Rootभाविनी
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Subhadrā
Ś
Śrī Kṛṣṇa
A
Abhimanyu
B
Bhūriśravas
B
Bhūriśravas’s wife
B
Bāhlika
S
Somadatta
K
Kuru (Kuru lineage)
M
Mahāsamara (the great war/battle)