Shloka 9
धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्रमवासिकपवके अन्तर्गत आश्रमवासपर्वमें पहला अध्याय पूरा हुआ
vaiparītyakṛśne me śatrur niyamyakṛśne bhavennaraḥ | rājā yudhiṣṭhiraḥ mahādayāluḥ āsīt | sa sadā prasannaḥ san bhrātṝn mantriṇaś ca uvāca—“eṣa rājā dhṛtarāṣṭro mama yuṣmākaṃ ca mānanyaḥ | yo 'syājñāyāṃ tiṣṭhati sa eva mama suhṛt | viparītācārī mama śatruḥ; sa mama daṇḍasya bhāgī bhaviṣyati” | yāvad dhi kuru-vīrasya jīvat-putrasya vai sukham ||
वैशम्पायन उवाच— युधिष्ठिरो नृपतिः करुणात्मा प्रशान्तमानसो भ्रातॄन् मन्त्रिणश्च पुनः पुनरिदं वचः प्राह— “राजा धृतराष्ट्रो मम युष्माकं च पूज्यः। यः तस्याज्ञामनुवर्तते स मे मित्रम्; यस्तु विपरीतमाचरति स मे शत्रुः, स नियम्यः दण्डभाग् भवेत्।” एवं स धर्मराजो वृद्धपूजनं राजधर्मपालनं च नीत्याऽवधार्य, यावत् कुरुवीरस्य जीवत्पुत्रस्य यथासुखं भवति तावत् तदनुशासनं न्यवेशयत्।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Loyalty and friendship are defined by adherence to rightful command and respectful conduct toward venerable elders; deliberate opposition to such authority is treated as a punishable ethical breach under the king’s daṇḍa.
Vaiśampāyana reports Yudhiṣṭhira’s standing instruction to his brothers and ministers: Dhṛtarāṣṭra must be honored, and those who follow his directives are allies, while those who act contrary are to be regarded as enemies and disciplined.