Shloka 21
अध्याय १५ (Āśramavāsika-parva): धृतराष्ट्रस्य वनवासानुज्ञायाचनम् — Dhṛtarāṣṭra’s renewed plea for consent to forest-dwelling
Devanagari script
निहत्य पृथिवीपालानू् राज्यं प्राप्तमिदं मया | तव प्रज्ञामुपश्रुत्य वासुदेवान्नरर्षभात्,“पुरुषोत्तम भगवान् श्रीकृष्णके मुखसे आपका विचार सुनकर ही मैंने बहुत-से राजाओंका संहार करके इस राज्यको प्राप्त किया है
Transliteration
nihatya pṛthivīpālān rājyam prāptam idaṃ mayā | tava prajñām upaśrutya vāsudevān naraṛṣabhāt ||
Translation
निहत्य पृथिवीपालान् राज्यं प्राप्तमिदं मया । तव प्रज्ञामुपश्रुत्य वासुदेवान्नरर्षभात् ॥
Word by Word
निहत्यhaving slain
निहत्य:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव (gerundial)
पृथिवीपालान्kings (protectors of the earth)
पृथिवीपालान्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवीपाल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
राज्यम्kingdom, sovereignty
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्तम्obtained
प्राप्तम्:
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु)
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental, Singular
तवof you, your
तव:
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
प्रज्ञाम्wisdom, counsel
प्रज्ञाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रज्ञा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
उपश्रुत्यhaving heard (attentively)
उपश्रुत्य:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + उप (उपसर्ग)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव (gerundial)
वासुदेवात्from Vāsudeva (Krishna)
वासुदेवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
नरर्षभात्from the bull among men (best of men)
नरर्षभात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनरर्षभ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaV
Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa)P
pṛthivīpālāḥ (kings/rulers)R
rājya (kingdom)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes