Shloka 113
धृतराष्ट्रोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Instruction on Rājadharma and Bala
Devanagari script
आनयित्वा कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मुणे भ्य: प्रयच्छतु । “ब्राह्मणोंको माफी जमीन दीजिये और पुत्रोंका श्राद्ध कीजिये।” युधिष्ठिरने यह भी कहा है कि “महाराज धृतराष्ट्र मेरे यहाँसे नाना प्रकारके रत्न, गौएँ, दास, दासियाँ और भेंड़ बकरे मँगवाकर ब्राह्मणोंको दान करें
Translation
आनयित्वा कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छतु । पुत्राणां श्राद्धमप्यत्र विधिवत् कर्तुमर्हति ॥ ममागारात् समाहृत्य नानारत्नानि गाः तथा । दासदासीः पशूंश्चैव ब्राह्मणेभ्यो ददातु सः ॥
Word by Word
आनयित्वाhaving brought
आनयित्वा:
TypeVerb
Rootआ-नी (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि
कुरुश्रेष्ठःthe best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरुश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणेभ्यःto the Brahmins
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative, Plural
प्रयच्छतुlet him give / he should give
प्रयच्छतु:
TypeVerb
Rootप्र-यम् (धातु)
FormImperative (लोट्), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes