Shloka 53
धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति व्यवहार-रक्षा-नियमनोपदेशः | Dhṛtarāṣṭra’s Instruction on Administration, Punishment, and Daily Governance
“कुरुकुलश्रेष्ठू इस समय वे तुमसे कुछ धन लेना चाहते हैं। उनकी इच्छा है कि महात्मा भीष्म, द्रोणाचार्य, सोमदत्त, बुद्धिमान् बाह्नीक और युद्धमें मारे गये अपने समस्त पुत्रों तथा अन्य सुहृदोंका श्राद्ध करें ।।
Vaiśampāyana uvāca: kurukulaśreṣṭha, etasmin samaye te tvattaḥ kiñcid dhanaṃ grahītuṃ icchanti. teṣām icchā—mahātmā bhīṣma-dronācārya-somadatta-buddhimān bāhnīka-yuddhe nihata-sarva-putrāṇāṃ tathā anyeṣāṃ suhṛdāṃ ca śrāddhaṃ kuryuḥ. yadi cāpy anujānīṣe saindhavāpasadasya ca—yadi tava sammatir bhavet, te narādhamasya sindhurājasya jayadrathasya api śrāddhaṃ kartum icchanti.
वैशम्पायन उवाच—कुरुकुलश्रेष्ठ! एतस्मिन्काले ते त्वत्तः किञ्चिद्धनं ग्रहीतुं इच्छन्ति। महात्मनः भीष्मस्य द्रोणाचार्यस्य सोमदत्तस्य बुद्धिमतः बाह्लीकस्य च, तथा युद्धे निहतानां स्वपुत्राणां सर्वेषां सुहृदां च श्राद्धं कर्तुमेषां कामः। यदि चाप्यनुजानीषे सैन्धवापसदस्य च, तदा ते तस्यापि पतितस्य सिन्धुराजस्य जयद्रथस्य—नराधमस्यापि—श्राद्धं कर्तुमिच्छन्ति।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even after devastating conflict, dharma emphasizes honoring the dead through prescribed rites and extending moral consideration beyond personal enmity; the request to include Jayadratha tests the listener’s capacity for restraint, forgiveness, and adherence to ritual duty.
A request is made for funds to conduct śrāddha ceremonies for major warriors and relatives killed in the war—Bhīṣma, Droṇa, Somadatta, Bāhlīka, and others—and, with the addressee’s permission, also for Jayadratha of Sindhu, despite his being condemned as base.