Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

छत्रोपानहदानफलप्रशंसा — Praise of the Merit of Donating Umbrella and Footwear

कुन्तीनन्दन! उन्हें युद्धके लिये तैयार देख सूर्यदेव ब्राह्मणका रूप धारण करके उनके पास आये और बोले--'ब्रह्मन! सूर्यने आपका क्या अपराध किया है? ।। आदत्ते रश्मिश्रि: सूर्यो दिवि तिष्ठंस्ततस्तत: । रसं द्वतं वै वर्षासु प्रवर्षति दिवाकर:,'सूर्यदेव तो आकाशमें स्थित होकर अपनी किरणों-द्वारा वसुधाका रस खींचते हैं और बरसातमें पुनः उसे बरसा देते हैं

kuntīnandana! tān yuddhāya sajjān dṛṣṭvā sūryadevo brāhmaṇarūpaṃ dhṛtvā teṣāṃ samīpam āgacchat, uvāca ca— “brāhman! sūryeṇa te kim aparāddham? ādattē raśmibhiḥ sūryo divi tiṣṭhaṃs tataḥ tataḥ; rasaṃ dṛtaṃ vai varṣāsu pravarṣati divākaraḥ.”

कौन्तेय! तं युद्धाय सन्नद्धं दृष्ट्वा सूर्यदेवो द्विजरूपं विधाय तस्य समीपमागत्य उवाच—“ब्रह्मन्! सूर्येण तव किमपराधं कृतम्? दिवि स्थितः सविता रश्मिभिर्भूमे रसं हरति, वर्षासु तमेव रसं दिवाकरः पुनः प्रवर्षति।”

आदत्तेtakes, draws (up)
आदत्ते:
Karta
TypeVerb
Rootआ + दा (डुदाञ्)
FormLat, Ātmanepada, 3, Singular, Present
रश्मिभिःby (his) rays
रश्मिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootरश्मि
FormMasculine, Instrumental, Plural
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
दिविin heaven / in the sky
दिवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Locative, Singular
तिष्ठन्standing, being situated
तिष्ठन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
FormŚatṛ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
ततःfrom there; then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
ततःagain and again; thence
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
रसम्sap, moisture, essence
रसम्:
Karma
TypeNoun
Rootरस
FormMasculine, Accusative, Singular
द्वितम्a second time / again
द्वितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्वित (from द्वि)
FormMasculine, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
वर्षासुin the rainy seasons / during rains
वर्षासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्षा
FormFeminine, Locative, Plural
प्रवर्षतिrains down, pours forth
प्रवर्षति:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + वृष्
FormLat, Parasmaipada, 3, Singular, Present
दिवाकरःthe Sun (maker of day)
दिवाकरः:
Karta
TypeNoun
Rootदिवाकर
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
Kuntīnandana (son of Kuntī)
S
Sūrya (Sun-god/Divākara)
B
Brāhmaṇa (assumed form)
D
Diva (sky)
V
Vasudhā (earth)