Shloka 90
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
भारत! वेदज्ञ पुरुष अपना प्रिय हो या अप्रिय--इसका विचार न करके उसे श्राद्धमें भोजन कराना चाहिये। जो दस लाख अपात्र ब्राह्मगको भोजन कराता है
bhīṣma uvāca | bhārata! vedajñaḥ puruṣaḥ svapriyo vā apriyo veti vicāram akṛtvā taṁ śrāddhe bhojayet | yo daśa-lakṣam apātra-brāhmaṇān bhojayati, tasya gṛhe teṣāṁ sarveṣāṁ badale eka eva sadā saṁtuṣṭaḥ vedajña-brāhmaṇaḥ bhojanādhikārī | arthāt lakṣaśo mūrkhānāṁ apekṣayā ekaṁ satpātra-brāhmaṇaṁ bhojayitum uttamam ||
भारत! वेदज्ञं पुरुषं प्रियं वा यदि वा अप्रियम्—इति न विचिन्त्य—श्राद्धे भोजयेत्। यः दशलक्षान् अपात्रान् भोजयति, तेषां सर्वेषां स्थाने सन्तुष्टो वेदपारगः सत्पात्रो ब्राह्मण एक एव तस्य गृहे भोजनीयः; बहूनामयोग्यानां स्थाने एकस्य योग्यस्य भोजनं श्रेष्ठम्।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In śrāddha and religious giving, the recipient’s worthiness and Vedic competence matter more than quantity. One truly qualified, content, Veda-knowing Brahmin is ethically and ritually superior to feeding vast numbers of unworthy recipients.
Bhishma, instructing Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva’s teachings on gifts and śrāddha, lays down a practical rule: do not choose a śrāddha recipient based on personal likes or dislikes; prioritize a satpātra—especially a Veda-knower—over many apātras.