Shloka 41

Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)

Devanagari script

तिलालाभे तु यो दद्याज्जलधेनुं यतव्रत: । स कामप्रवहां शीतां नदीमेतामुपाश्ुते,“तिलके अभावमें जो व्रतशील एवं नियमनिष्ठ होकर जलमयी धेनुका दान करता है, वह अभीष्ट वस्तुओंको बहानेवाली इस शीतल नदीके निकट रहकर सुख भोगता है!

Transliteration

tilālābhe tu yo dadyāj jaladhenuṃ yatavrataḥ | sa kāmapravahāṃ śītāṃ nadīm etām upāśnute ||

Translation

तिलालाभे तु यो दद्याज्जलधेनुं यतव्रतः । स कामप्रवहां शीतां नदीमेतामुपाश्नुते ॥

Word by Word

तिलालाभेin the non-obtaining of sesame (i.e., when sesame is unavailable)

तुbut/indeed

यःwho

दद्यात्should give

जलधेनुम्a water-cow (a cow-shaped water-donation)

यतव्रतःone of restrained vows; self-controlled

सःhe

कामप्रवहाम्carrying (fulfilling) desired objects

शीताम्cool

नदीम्river

एताम्this

उपाश्नुतेenjoys/attains

Speaker

नाचिकेत उवाच

Characters & Entities

न

नाचिकेत (Nāciketa)

ज

जलधेनु (jaladhenu, ‘water-cow’ gift)

न

नदी (a cool river described as kāmapravahā)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes