Next Verse

Shloka 2

Bhūmi-dānasya Māhātmya

The Pre-eminence of Land-Gift

युधिष्ठिरने कहा--कुरुकुलपुंगव! भरतश्रेष्ठ! बगीचे लगाने और जलाशय बनवानेका जो फल होता है, उसीको अब मैं आपके मुखसे सुनना चाहता हूँ ।। भीष्म उवाच सुप्रदर्शा बलवती चित्रा धातुविभूषिता । उपेता सर्वभूतैश्व श्रेष्ठा भूमिरिहोच्यते,भीष्मजी बोले--राजन्‌! जो देखनेमें सुन्दर हो, जहाँकी मिट्टी प्रबल, अधिक अन्न उपजानेवाली हो, जो विचित्र एवं अनेक धातुओंसे विभूषित हो तथा समस्त प्राणी जहाँ निवास करते हों, वही भूमि यहाँ श्रेष्ठ बतायी जाती है

bhīṣma uvāca | supradarśā balavatī citrā dhātuvibhūṣitā | upetā sarvabhūtaiś ca śreṣṭhā bhūmir ihocyate ||

युधिष्ठिर उवाच—कुरुकुलपुङ्गव भरतश्रेष्ठ! उद्यानारोपणतडागनिर्माणयोः फलं यत्तदहं भवन्मुखात् श्रोतुमिच्छामि॥ भीष्म उवाच—सुप्रदर्शा बलवती चित्रा धातुविभूषिता। उपेता सर्वभूतैश्च श्रेष्ठा भूमिरिहोच्यते॥

भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
सुप्रदर्शाvery beautiful to behold
सुप्रदर्शा:
Karta
TypeAdjective
Rootसुप्रदर्शा
FormFeminine, Nominative, Singular
बलवतीstrong, fertile
बलवती:
Karta
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormFeminine, Nominative, Singular
चित्राvariegated, wonderful
चित्रा:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्र
FormFeminine, Nominative, Singular
धातु-विभूषिताadorned with minerals/metals
धातु-विभूषिता:
Karta
TypeAdjective
Rootविभूषित (वि+भूष्)
FormFeminine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
उपेताendowed, possessed
उपेता:
Karta
TypeAdjective
Rootउपेत (उप+इ)
FormFeminine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
सर्व-भूतैःwith all beings/creatures
सर्व-भूतैः:
Karana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
श्रेष्ठाexcellent, best
श्रेष्ठा:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormFeminine, Nominative, Singular
भूमिःland, earth
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
इहhere (in this context/world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
उच्यतेis said/called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Passive (Karmani)

भीष्म उवाच

B
Bhishma
Y
Yudhishthira
L
land (bhūmi)
A
all beings (sarvabhūta)