Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Cyavana Explains His Tests; Kuśika Seeks Brāhmaṇya for His Line (च्यवन–कुशिक संवादः)

इयं शय्या भगवतो यथाकाममिहोष्यताम्‌ । प्रयतिष्यावहे प्रीतिमाहर्तु ते तपोधन

bhīṣma uvāca | iyaṁ śayyā bhagavato yathākāmam ihoṣyatām | prayatiṣyāvahe prītim āhartu te tapodhana |

इयं शय्या भगवतो यथाकाममिहोष्यताम् । प्रयतिष्यावहे प्रीतिमाहर्तु ते तपोधन ॥

इयम्this
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
शय्याbed, couch
शय्या:
Karta
TypeNoun
Rootशय्या
FormFeminine, Nominative, Singular
भगवतःof/for the venerable one (sir)
भगवतः:
Sampradana
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Genitive, Singular
यथाas, according to
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
कामम्wish, desire
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
उष्यताम्let (him/you) stay, rest
उष्यताम्:
Karta
TypeVerb
Rootवस् (उष्/वस्-धातु; ‘उष्य’ as desiderative/imperative usage in epic Sanskrit)
FormImperative, Third, Singular, Atmanepada (passive/impersonal imperative sense)
प्रयतिष्यावहेwe two shall strive/endeavor
प्रयतिष्यावहे:
Karta
TypeVerb
Rootयत् (प्र + यत्)
FormSimple Future, First, Dual, Atmanepada
प्रीतिम्pleasure, satisfaction
प्रीतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रीति
FormFeminine, Accusative, Singular
आहर्तुम्to bring, to procure
आहर्तुम्:
Karma
TypeVerb
Rootहृ (आ + हृ)
FormTumun (infinitive)
तेfor you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
तपोधनO ascetic rich in austerity
तपोधन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
A
a revered guest (bhagavat)
B
bed/couch (śayyā)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic hospitality: honoring a worthy guest—especially an ascetic—by offering comfort and actively striving to please them, treating service as a moral duty.

Bhishma indicates a prepared resting place and invites the revered ascetic to stay as desired, assuring that the hosts will make efforts to keep him content.