Shloka 39
Cyavana’s Yogic Display and Kuśika’s Recognition of Tapas (च्यवन-योगप्रभावः कुशिकस्य तपःप्रशंसा च)
Devanagari script
प्रतिगृह्नामि वो धेनुं कैवर्ता मुक्तकिल्बिषा: | दिवं गच्छत वै क्षिप्रं मत्स्यै: सह जलोद्धवै:
Translation
प्रतिगृह्णामि वो धेनुं कैवर्ता मुक्तकिल्बिषाः । दिवं गच्छत वै क्षिप्रं मत्स्यैः सह जलोद्धवैः ॥
Word by Word
प्रतिगृह्णामिI accept/receive
प्रतिगृह्णामि:
Karta
TypeVerb
Rootप्रतिग्रह् (ग्रह् धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
वःof you / your
वः:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, षष्ठी, बहुवचन
धेनुम्cow
धेनुम्:
Karma
TypeNoun
Rootधेनु
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कैवर्ताःfishermen
कैवर्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootकैवर्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मुक्तकिल्बिषाःfreed from sin
मुक्तकिल्बिषाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुक्तकिल्बिष
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
दिवम्to heaven
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (दिव)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गच्छतgo (you all)!
गच्छत:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, बहुवचन, परस्मैपद
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
मत्स्यैःwith fishes
मत्स्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootमत्स्य
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
जलोद्धवैःborn from water
जलोद्धवैः:
Karana
TypeAdjective
Rootजलोद्धव
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
Speaker
च्यवन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes