गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
भायश्षितस्रो विप्रस्य द्वयोरात्मा प्रजायते | आनुपूर्व्याद् द्वयोहीनौ मातृजात्यौ प्रसूयत:,ब्राह्मणकी जो चार भार्याएँ बतायी गयी हैं, उनमेंसे दो स्त्रियों--ब्राह्मणी और क्षत्रियाके गर्भसे ब्राह्मण ही उत्पन्न होता है और शेष दो वैश्या और शाद्रा स्त्रियोंके गर्भसे जो पुत्र उत्पन्न होते हैं, वे ब्राह्मणत्वसे हीन क्रमश: माताकी जातिके समझे जाते हैं
bhāryāś catasro viprasya dvayor ātmā prajāyate | ānupūrvyād dvayohīnau mātṛjātyau prasūyataḥ ||
भीष्म उवाच—ब्राह्मणस्य चतस्रः भार्याः स्मृताः। तासु ब्राह्मण्या क्षत्रियया च सह संयोगात् पुत्रो ब्राह्मण एव विज्ञेयः। शेषयोर्वैश्याशूद्रयोः प्रसूताः पुत्रा ब्राह्मणत्वेन हीनाः, क्रमशो मातृजात्यनुसारिणो भवन्ति।
भीष्म उवाच