Shloka 22
तीर्थवंशोपदेशः
Tīrtha-vaṃśa Upadeśa: Instruction on the Fruits of Sacred Waters
राजन! जो ब्राह्मण रुपया-पैसा बढ़ानेके लिये लोगोंको ब्याजपर ऋण देता हो अथवा जो सस्ता अन्न खरीदकर उसे मँहगे भावपर बेचता और उसका मुनाफा खाता हो अथवा प्राणियोंके क्रय-विक्रयसे जीविका चलाता हो, ऐसे ब्राह्मण श्राद्धमें बुलाने योग्य नहीं हैं ।।
rājan! yo brāhmaṇaḥ rūpya-paisaṃ vardhayituṃ lokān vyājena ṛṇaṃ dadāti, athavā sastaṃ annaṃ krītvā taṃ maṅhge bhāve vikrīya lābhaṃ bhuṅkte, athavā prāṇināṃ kraya-vikrayena jīvikāṃ karoti—tādṛśā brāhmaṇāḥ śrāddhe āhvātum na yogyāḥ. strīpūrvāḥ kāṇḍapṛṣṭhāśnī yāvantaḥ bharatarṣabha | ajapā brāhmaṇāś caiva śrāddhe nārhanti ketanam ||
भीष्म उवाच—राजन्, ये ब्राह्मणाः वित्तवृद्ध्यर्थं व्याजेन ऋणं प्रयच्छन्ति, ये वा सुलभं धान्यं क्रीत्वा महता मूल्येन विक्रीणन्ति लाभाशनाः, ये च प्राणिविक्रयवृत्तयः—ते श्राद्धे निमन्त्रणीयाः न भवन्ति। अपि च भरतर्षभ, ये स्त्रीपूर्वाशनाः, काण्डपृष्ठाशनाः, अजपाः (गायत्रीजपवर्जिताः) सन्ध्यावन्दनहीनाश्च—तेऽपि श्राद्धे केतनं न प्राप्नुवन्ति।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that śrāddha invitations should go to Brahmins whose livelihood and daily discipline align with dharma; those engaged in usury, profiteering, trafficking in living beings, or neglect of obligatory recitations and sandhyā worship are deemed unfit for ritual honor.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma advises King Yudhiṣṭhira about proper conduct and qualifications connected to śrāddha rites, specifying categories of Brahmins who should not be invited or seated for the ceremony.