Shloka 11
विशेषेण च वक्ष्यामि चातुर्वर्ण्यस्य लिड्ल्भत: । पज्चभूतशरीराणां सर्वेषां सदृशात्मनाम्
viśeṣeṇa ca vakṣyāmi cāturvarṇyasya lakṣaṇataḥ | pañcabhūtaśarīrāṇāṃ sarveṣāṃ sadṛśātmanām ||
भीष्म उवाच—इदानीं विशेषेण चातुर्वर्ण्यस्य लक्षणं वक्ष्यामि। ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राणां सर्वेषां शरीराणि पञ्चमहाभूतनिर्मितानि, आत्मा च सर्वेषां सदृश एव। तथापि लौकिकधर्मे विशेषधर्मे च भेदाः प्रकल्पिताः, यथा स्वस्वधर्मपालनेन सर्वे पुनरेकत्वं प्राप्नुयुः; एतद् शास्त्रेषु विस्तरेणोक्तम्।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that all four varṇas share the same elemental bodily constitution and the same ātman; differences in prescribed duties are functional and ethical—meant to guide people through svadharma toward a higher unity.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues his discourse on dharma, announcing that he will describe the specific characteristics of the four varṇas while grounding the discussion in the shared nature of body (pañcabhūta) and Self (ātman).