Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

भीष्मस्योत्तरायणप्रतीक्षा तथा युधिष्ठिरागमनम् | Bhīṣma’s uttarāyaṇa moment and Yudhiṣṭhira’s arrival

ब्रह्मा तस्योदरभवस्तस्याहं च शिरोभव: । शिरोरुहेभ्यो ज्योतींषि रोमभ्यश्व सुरसुरा:

brahmā tasyodarabhavas tasyāhaṁ ca śirobhavaḥ | śiroruhebhyo jyotīṁṣi romabhyaś ca surāsurāḥ ||

ब्रह्मा तस्योदरभवस्तस्याहं च शिरोभवः । शिरोरुहेभ्यो ज्योतींषि रोमभ्यश्च सुरासुराः ॥

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
उदर-भवःborn from (his) belly
उदर-भवः:
Karta
TypeAdjective
Rootउदरभव
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
शिरः-भवःborn from (his) head
शिरः-भवः:
Karta
TypeAdjective
Rootशिरोभव
FormMasculine, Nominative, Singular
शिरः-रुहेभ्यःfrom the hairs of the head
शिरः-रुहेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootशिरोरुह
FormMasculine, Ablative, Plural
ज्योतींषिlights; luminaries
ज्योतींषि:
Karta
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Nominative, Plural
रोमभ्यःfrom the body-hairs
रोमभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootरोमन्
FormNeuter, Ablative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुर-असुराःgods and asuras
सुर-असुराः:
Karta
TypeNoun
Rootसुरासुर
FormMasculine, Nominative, Plural

ईश्वर उवाच

Ī
Īśvara
B
Brahmā
S
stars/constellations (jyotīṁṣi)

Educational Q&A

The verse presents a cosmogonic vision in which diverse orders of beings arise from a single primordial source, emphasizing an underlying unity behind apparent oppositions (devas and asuras) and portraying the cosmos as an ordered emanation rather than a random event.

Īśvara describes the origins of major cosmic entities: Brahmā emerges from the primordial being’s belly, Īśvara from the head, celestial lights from head-hair, and devas and asuras from body-hair—mapping the universe onto a sacred body to explain creation and hierarchy.