Shloka 3
Dāna–Tapaḥ Praśaṃsā and Gṛhastha-Upadeśa
Maitreya
Devanagari script
व्यास उवाच क्षात्रं देवव्रतं कीट भूतानां परिपालनम् । क्षात्रं देवव्रतं ध्यायंस्ततो विप्रत्वमेष्यसि
Translation
व्यास उवाच—क्षात्रं देवव्रतं कीट! भूतानां परिपालनम्। क्षात्रं देवव्रतं ध्यायंस्ततो विप्रत्वमेष्यसि॥
Word by Word
व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
क्षात्रम्the Kshatriya duty / royal duty
क्षात्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormNeuter, Nominative, Singular
देवव्रतम्a divine vow; vow of the gods
देवव्रतम्:
Karta
TypeNoun
Rootदेव-व्रत
FormNeuter, Nominative, Singular
कीटO worm/insect
कीट:
TypeNoun
Rootकीट
FormMasculine, Vocative, Singular
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
परिपालनम्protecting; protection
परिपालनम्:
Karta
TypeNoun
Rootपरि-पालन
FormNeuter, Nominative, Singular
क्षात्रम्the Kshatriya duty / royal duty
क्षात्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormNeuter, Nominative, Singular
देवव्रतम्a divine vow; vow of the gods
देवव्रतम्:
Karta
TypeNoun
Rootदेव-व्रत
FormNeuter, Nominative, Singular
ध्यायन्meditating on; contemplating
ध्यायन्:
Karta
TypeVerb
Rootध्यै
FormPresent, Singular, Masculine, Nominative
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
विप्रत्वम्Brahminhood; the state of being a Brahmin
विप्रत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootविप्रत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
एष्यसिyou will attain/go to
एष्यसि:
TypeVerb
Rootइ
FormFuture (Simple Future), Second, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes