मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
व्याख्यातो ह्ानुपूर्व्येण उपवासफलात्मक: । दरिद्रेर्मनुजै: पार्थ प्राप्त यज्ञफलं यथा
vyākhyāto hy ānupūrvyena upavāsaphalātmakaḥ | daridrair manujaiḥ pārtha prāptaṃ yajñaphalaṃ yathā || bharataśreṣṭha! yaḥ tubhyaṃ yajñānām uttamaṃ vidhānaṃ kramaśaḥ vistārapūrvakaṃ vyākhyātaṃ, tasmin upavāsasya phale prakāśo dattaḥ | kuntīnandana! daridrā manuṣyāḥ ebhiḥ upavāsātmakair vratānuṣṭhānaiḥ yajñānāṃ phalaṃ prāptavantaḥ ||
भीष्म उवाच— व्याख्यातो ह्यनुपूर्व्येण उपवासफलात्मकः। पार्थ, यथा यज्ञफलं प्राप्यते, तथा दरिद्रैरपि मनुजैरिमैः उपवासात्मकैर्व्रतैर्यज्ञफलमेव प्राप्तम्। भरतश्रेष्ठ, यज्ञानां परमं विधानं ते क्रमशो विस्तरेण प्रोक्तम्; तत्रोपवासजन्यं पुण्यं च प्रकाशयामि। कुन्तीनन्दन, धनहीना अपि जनाः एतानि व्रतान्यनुतिष्ठन्तो यज्ञसमं फलं प्राप्नुवन्ति।
भीष्म उवाच
Fasting-based vows can yield merit comparable to that of elaborate sacrifices, making spiritual reward accessible even to those who lack wealth.
Bhishma continues instructing the listener (addressed as Partha/Kuntinandana and ‘best of the Bharatas’) by summarizing that he has explained sacrificial ordinances in order and highlighting that the fruit of sacrifice can be attained through upavasa-vratas, even by the poor.