Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 102
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
Devanagari script
अद्विः प्राणान् समालभ्य नाभिं पाणितले तथा | स्पृशंश्वैव प्रतिछ्ेत न चाप्याद्रेण पाणिना
Translation
अद्भिः प्राणान् समालभ्य नाभिं पाणितले तथा। स्पृशंश्चैव प्रतिच्छेत न चाप्याद्रेण पाणिना॥ ततः जलैर्नेत्रनासादीनि इन्द्रियाणि नाभिं च स्पृष्ट्वा, उभे करताल्यौ प्रक्षालयेत्। प्रक्षालिते तु नाद्रेण पाणिना उपविशेत्; वस्त्रेण मार्जयित्वा शोषयेत्।
Word by Word
अद्भिःwith water
अद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Instrumental, Plural
प्राणान्the vital airs (breaths)
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Plural
समालभ्यhaving touched
समालभ्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-लभ्
FormAbsolutive (Gerund)
नाभिम्the navel
नाभिम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाभि
FormFeminine, Accusative, Singular
पाणितलेon the palm (palm-surface)
पाणितले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाणितल
FormNeuter, Locative, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
स्पृशन्touching
स्पृशन्:
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormPresent active participle
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
प्रतिच्छेत्one should wipe/dry off
प्रतिच्छेत्:
TypeVerb
Rootप्रति-छिद्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
आर्द्रेणwith a wet (hand)
आर्द्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootआर्द्र
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
पाणिनाwith the hand
पाणिना:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Instrumental, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes